دفترخانه‌ها چرا پول زیادی از مردم می‌گیرند؟/ خزانه‌دار کانون سردفتران و دفتریاران: مدت‌هاست تعرفه‌ها تغییر نکرده

جامعه > قضایی - خزانه دار کانون سردفتران و دفتریاران می گوید چهار سال است که تعرفه تحق التحریر دفترخانه‌ها زیاد نشده است و خرج و دخل دفترخانه ها با هم نمی‌خواند.
 

شاهین بحری: به دلیل نظارت های دقیق و عبور سردفتر از فیلترهای متعدد، تخلف بسیار کمی در این صنف دیده می شود؛ اما دریافت حق التحریر بیشتر از تعرفه اعتراض برخی مردم را به دنبال داشته است. از این رو با احمدعلی سیروس، عضو هیات مدیره و خزانه دار کانون سردفتران و دفتریاران دراین باره گفت و گویی انجام دادیم و او نیز دلایلی را برشمرد. حاصل این گفت وگو در پی می‌آید:

گاهی اوقات دیده شده دفاتر اسنادرسمی از مراجعه کنندگان حق التحریر بیشتر از تعرفه مصوب سازمان ثبت دریافت می کنند. چرا این اتفاق می افتد؟

اول بفرمایید که این تعرفه ای که شما می گویید مربوط به چه سالی است؟

مگر جدید نیست؟

خیر این تعرفه برای 15/5/1390 است. یعنی نزدیک به 4 سال پیش .

یعنی به روز نشده است؟

نه تنها به روز نشده بلکه در طی این 4سال اجرای 2 بار قانون هدفمندی یارانه ها، موجب چندین برابر شدن هزینه ها شده . ضمن اینکه در مقطعی نرخ ارز سه برابر و موجب افزایش هزینه های کالا و خدمات شد. بنابراین خود به خود در هزینه های دفاتر اسنادرسمی تغییرفراوانی ایجاد کرده گذشته از این هر سال با توجه به قانون کار، به طور متوسط بین 20 تا 25 درصد به حقوق کارکنان دفاتر اسنادرسمی نیز افزوده می شود.

یعنی حق التحریر اضافه نشده ولی حقوق کارمندان دفاتر افزایش پیدا کرده است؟

نه تنها حقوق کارمندان و اجاره محل دفاتر اسنادرسمی افزوده شد. بلکه حق بیمه تامین اجتماعی که 30 درصد حقوق کارمندان است نیزاضافه شده. یک سردفتر مانند همه مردم هزینه های زندگی اش چندین برابر شده ولی همان حق التحریر 4 سال پیش را دریافت می کند.

چطور می شود همه درآمدها، حتی نرخ کرایه تاکسی ها هر سال تغییر کند اما درآمد دفاتر اسنادرسمی تغییری نکند؟

از ماده 54 قانون دفاتر اسنادرسمی سوءتعبیری در این زمینه وجود دارد که می گوید تعرفه حق التحریر دفاتر اسنادرسمی طبق تعرفه قوه قضاییه است که هر 4 سال یکبار باید مورد بررسی قراگرفته و در صورت اقتضا تغییر کند. این ماده را مبنا قرارداده اند و تاکید دارند که هر 4 سال یکبار باید تعرفه دفاترتغییر کند و زودتر نمی توان تغییر داد. درحالیکه منظور قانونگذار این بوده که تغییر در نرخ حق التحریر بیشتر از 4 سال نباید طول بکشد به همین دلیل متاسفانه در دوره ها و سنوات قبل حتی مواردی داریم که 5 الی 10 سال تعرفه دفاتر اسنادرسمی تغییر نکرده است؛ بنابراین توقع دارید که یک سردفتر چه کند؟ گذشته از اینکه قانون دیگری بنام قانون توزیع حق التحریر دفاتراسنادرسمی در سال 73 به دفاتر اسنادرسمی تحمیل شد. بند یک این قانون می گوید: 10درصد از حق التحریر دفاتر اسنادرسمی باید برای بیمه بازنشستگی واموردرمان وغیره به کانون سردفتران پرداخت شود. در بند دوم این قانون آمده : 15 درصد از حق التحریر باید به دفتریاراول که نماینده سازمان ثبت است به عنوان حقوق پرداخت شود. در بند سوم هم می گوید: 15 درصد دیگر از حق التحریر باید به کارکنان دفاتر اسنادرسمی که حقوق ومزایا هم دریافت می کنند به عنوان پاداش پرداخت شود؛ بنابراین 40 درصد از حق التحریر هر سردفتر به کانون سردفتران ، دفتریار و کارکنان پرداخت می شود. همچنین به طور متوسط حدود 10% باید مالیات شغلی پرداخت کند. از 50 درصد باقی مانده هم باید غیر از حقوق و مزایا و عیدی و سنوات، حق بیمه تامین اجتماعی ، اجاره محل، آب وبرق وگاز وتلفن وسایرهزینه های جاری دفترخانه را پرداخت کند و مبلغی هم برای خودش بماند که بتواند با آن زندگی کند!

حالا معمولا چقدر باقی می ماند؟

رقم خیلی ناچیز است. اگر فرض کنیم 10 میلیون تومان حق التحریر ماهانه یک سردفتر باشد که معمولا نیست، با توجه به این درصدهایی که گفته شد 5 میلیون تومان صرف کانون، دفتریار، کارکنان و مالیات شغلی می شود، فرض کنیم سه کارمند داشته باشد، 730هزار تومان حداقل حقوق یک کارمند است لذا جمعا نزدیک2/2 میلیون تومان حقوق پرداخت می کند. 30درصد این رقم (660 هزار تومان ) هم به سازمان تامین اجتماعی تعلق می گیرد(زیرا در بیشتر موارد 7درصد سهم بیمه کارمند راهم سردفتر می پردازد) یعنی 2 میلیون 860 هزار تومان بابت حقوق و حق بیمه پرداخت می کند. اگر ماهی یک میلیون تومان هم بابت اجاره محل و اگر حدود 600 هزار تومان هم هزینه های آب وبرق و... پرداخت کندیعنی حداقل4 میلیون و460 هزارتومان هزینه است آیا چیزی برای سردفتر باقی می ماند؟.

آیا دریافت اضافه بر تعرفه توسط دفاتر اسنادرسمی تخلف محسوب می شود؟

بله تخلف است.

این حرف شما به معنای دفاع از تخلف است؟

از کدام تخلف صحبت می کنید؟ وقتی که 4 سال تعرفه حق التحریر تغییر نکرده و سردفتر که در فشار است، من چطور می توانم سردفتر را محکوم کنم، به عنوان خزانه دار کانون می گویم که بیشترین ضرر را کانون سردفتران متحمل می شود چون که 10درصد از حق التحریر دفاتر به خزانه کانون واریز می شود که ما از این رقم بیمه بازنشستگی سردفتران را پرداخت می کنیم؛ سالهاست که نتوانستیم به قدر مناسب حقوق بازنشستگی ویا حتی میزان وام صندوق تعاون را افزایش دهیم؛ هزینه درمان را هم ما پرداخت می کنیم؛ ما یک صندوق خصوصی و بیمه خصوصی هستیم که اینها را پرداخت می کنیم. به خاطر کمبود دریافتی ، ارائه خدمات ما باانتقاد همکارانمان مواجه شده . بنابراین بیشترین ضرر را کانون سردفتران و دفتریاران دارد. چطور می توان سردفتری را که به خاطر بی توجهی مسئولین قوه قضائیه و اینکه تحت فشار واضطراراست تحت تعقیب قرار داد؟

اگر با همین بهانه جعل شود چه؟

هم اکنون پرونده هایی داریم که اضافه دریافتی است. اگر کسی که می خواهد جعل کند نگرانی اضافه دریافتی ندارد چون کسی که نیاز مالی داشته باشد یا نداشته باشد جعل می کند. درحال حاضر دو نوع تخلف در دفاتر اسنادرسمی داریم. یکسری تخلفات اداری است مثل اینکه کسی دیر به سرکار می رود و یا اضافه دریافتی ویاعدم تکمیل و امضای سند غیر از موعد مقرر. یک تخلفاتی هم هست که تخلفات منجر به فساد است مثل جعل سند ویا اینکه کسی به جای شخصی دیگر امضا کند.ویا اینکه کسی مالک نباشد اما سردفتر اورا مالک تلقی کرده ومبادرت به تنظیم سند کند مانند مواردی که فقط به استناد تعویض پلاک وبدون مطالبه بنچاق قبلی ، سردفتر سند انتقال خودرو را تنظیم کند.
در سال 87 بخاطر اعمال فشار دولت وقت تبصره ای به آئین نامه دفاتراسناد رسمی مصوب 1317 الحاق شد که بجای اینکه حق التحریر به استناد مبلغ مندرج در سند محاسبه شود طبق ارزش معاملاتی اعلام شده توسط وزارت دارائی درنظرگرفته شد می بینیم که این تخلفات به خاطر بی توجهی قوه قضاییه به خاطر تبصره ای که به آیین نامه منسوخه الحاق شد آغاز شده است و بعد از آن به جای آنکه هر سال تعرفه حق التحریر تغییر کند هزینه ها هر سال تغییر می کند که به این موضوع هم متاسفانه بی توجهی شده است. تغییر تعرفه هر 4 یا 5 سال یکبار باعث شده چنانچه بعد از 4 سال درحالیکه هزینه ای دفترخانه سه یا چهار برابر شده، اگر تعرفه حق التحریر سه چهار برابر افزایش یابد آیا مردم نخواهند گفت که چرا یکباره حق التحریر دفاتر 4برابرشده است؟ ولی اگر سالی 20 تا 25 درصد افزایش تعرفه داشته باشیم مثل نرخ تورم 41 درصدی که از سال 91 به بعد بوجود آمداگر حق التحریر هم به همان نسبت افزایش می یافت آنچنان نمودی در جامعه نداشت و فشاری هم به جامعه و دفاتر وارد نمی شدتا اعتراضی بدنبال داشته باشد. امسال در فصل تغییر تعرفه هستیم ولی متاسفانه شنیده می شودکه 40 تا 50 درصد می خواهند به تعرفه ها اضافه کنند هزینه ها 4 برابر شده یعنی 400درصد به طور متوسط با نرخ بانک مرکزی افزایش پیدا کرده و اگر یکباره 40 درصد به تعرفه ها افزوده شود، توقع دارید که یک سردفتر چگونه عمل کند؟ ممکن است که تا یک مدت کوتاهی با همین تعرفه بگذراند ولی بعد چه خواهد شد؟

پیشنهاد شما چقدر است؟

ما می گوییم که طبق جدولی که به سازمان ثبت پیشنهاد کردیم و طبق تورمی که در این چند ساله به وجود آمده برآورد شود ضمن اینکه با این وضعیت تا چهار سال آینده هم تغییری نخواهد کرد. این رقمی که می گویند فقط برای چهار سال گذشته نیست بلکه چهار سال آینده را باید مدنظر قرار دهد حال آنکه مشخص نیست چه تغییراتی در4 سال آینده پیش می آید. بنابراین آیا می توان یکباره حق التحریر را هشت برابر کرد؟ پیشنهاد ما متوسط بین 2 تا 2.5 برابر در مورد اسناد قطعی منقول ورهنی وغیره است و در مورد اسناد قطعی غیرمنقول طبق مبلغ واقعی که معامله می شودحق التحریر دریافت شود همان طوریکه مشاورین املاک به ماخذ مبلغ واقعی معامله حق الزحمه دریافت می کنند.

به نظر شما افزایش حق التحریر دفاتر اسنادرسمی باعث دور شدن مردم از سندرسمی نمی شود؟

در حال حاضر برای تنظیم سند قطعی خانه ای که 500 میلیون تومان مبلغ معامله باشد طبق تعرفه مشاورین املاک، طرفین نیم درصد به مشاورین املاک می دهند یعنی حدود 2.5 میلیون تومان می شود. لکن حق التحریر همین سند درحال حاضردر دفترخانه بین 30 تا 40 هزار تومان است. بنابراین پیشنهاد ما این نیست که 2.5 میلیون تومان به دفتر اسنادرسمی بدهند. بلکه پیشنهاد ما بین 200 تا 300 هزار تومان است. ضمن این که بین 40 تا 50درصدش را سردفتر طبق همان قانونی که قبلا گفتم باید به کانون سردفتران ودفتریار وکارکنان بابت پاداش پرداخت کند. طبق آماری که موجود است 853 دفتر در کل کشور زیر یک میلیون تومان تحریر دریافت می کنند. یعنی دفتریار کمتر از 150 هزار تومان در ماه دریافت می کند. درحالیکه کارمند همان دفتر 730هزار تومان حقوق می گیرد. بنابر این این ارقام متعادل نیست.

به نظر شما افزایش هزینه سندرسمی باعث افزایش قیمت مسکن و خودرو نمی شود؟

اصلا تاثیری ندارد.

وقتی نقل و انتقال و سند گران می شود بالطبع تاثیرگذار است.

مگر چقدر گران می شود؟ چه تاثیری دارد؟ هم اکنون حدود نیم درصد هر معامله ای حق الزحمه مشاورین املاک است. به عبارت دیگر مردم چندین میلیون تومان به بنگاه پرداخت می کنند اگر حدود 300 هزار تومان به دفاتر اسنادرسمی پرداخت کنند فکر می کنید که تاثیری در نرخ سبد کالا خواهد داشت؟ این رقم بسیار جزئی است. دفاتر اسنادرسمی با امکانات بالقوه ای که دارند بسیاری از بارهای حکومتی را به دوش می کشند. تهیه محل دفترخانه ، ملزومات دفتر، پرداخت حقوق پرسنل توسط سردفتر صورت می گیرد و با اداره کردن این تشکیلات، موفق ترین بخش خصوصی در کشورمان دفاتر اسنادرسمی هستند. وقتی که یک ملکی 400 تا 500 میلیون تومان درحال معامله است با 300 تا 400هزار تومان که بین خریدار و فروشنده نصف می شود، فکر می کنید که مردم نسبت به این موضوع کم توجه می شوند؟ در سال 1390که تعرفه حق التحریر دفاتر تعیین شد، برای پاسخ استعلام ، سازمان ثبت 4هزار تومان هزینه تعیین کرده بود و در سال 1394، 40هزار تومان تعیین کرده یعنی 10 برابر شده و مردم هم تحت فشار قرار نگرفتند و کسی هم اعتراضی نکرد. در برخی مواردحق التحریرنقل و انتقال قطعی ملک در دفتر اسنادرسمی بسیار کمتر از رقم استعلامی است که به سازمان ثبت پرداخت می کنند. درمواری که سند مالکیت متعدد است ممکن است که هزینه استعلام از اداره ثبت محل چندصد هزار تومان شودحال آنکه کل هزینه محضر (اعم از حق التحریر، ارزش افزوده و حق الثبت) ممکن است به 100 هزار تومان نرسد. آیا مجلس محترم شورای اسلامی و سازمان برنامه، سازمان ثبت و قوه قضاییه فکر نکردند که با ده برابر کردن هزینه پاسخ استعلام مردم را تحت فشار قرار می دهند؟ پس به این موضوع فکر کرده اند که این رقم برای مردم ارزش دارد که این خدمات رادریافت کنند و در ازای این خدمات اعتبار سندرسمی برایشان مسجل می شود و به اعتبار این سند این ارقام آنها را تحت تاثیر قرار نمی دهد.

افزایش نرخ حق التحریر باعث افزایش سندهای دستنویس نمی شود؟

در حال حاضر هم سندهای دست نویس زیاد است. قولنامه هایی که در مشاورین املاک نوشته می شود. نمونه ای از سندهای عادی است. در ماده 46 و ماده 47 قانون ثبت آمده است که اگر سندی به صورت رسمی ثبت نشود در هیچ مرجعی پذیرفته نمی شود. اگر اتفاقی برای سند دستنویس بیفتد یا خریدار و یا فروشنده فوت کند یا اینکه طرف مقابل ادعای دیگری بکندویا فروشنده ممنوع المعامله ویا محجور باشد این شخص باید یک وکیل دادگستری بگیرد و از ورقه عادی دفاع کند تا بتواند حکم بگیرد. پرداخت هزینه دادرسی وسایر هزینه های جانبی و عدم کسب درآمد درزمانی که دردادگستری بدنبال احقاق حق است و همچنین هزینه بار روانی را باید در این میان متحمل شود. با احتساب ما نفر ساعت هر پرونده دادگستری ازابتدا تا انتها برای دولت بین 8 تا 10 میلیون تومانهزینه در بردارد. هزینه ارباب رجوع بیش از این ارقام است .
یک فرد بیمار ممکن است با خوددرمانی ویا با مراجعه به داروخانه و مصرف یک دارو خوب شود لکن چنانچه بعلت همین بی توجهی دچار بیماری سخت شودباید هزینه خیلی سنگینی را درمراجعه به بیمارستان متحمل شود اما اگر این بیمار از ابتدا به پزشک متخصص مراجعه می کرد بعدها نیازی به صرف هزینه های زیاد مالی و روانی نداشت آیا کسی حاضر است این ریسک را بپذیرد و پیش متخصص نرود؟ قطعا همگان حاضرند که ویزیت پزشک متخصص را بدهند تاکارشان به صرف هزینه های چندین میلیونی بیمارستانی نکشد. در حال حاضر در دادگستری پرونده هایی وجود دارد که سالها از عمرشان می گذرد که بدلیل عدم مراجعه به یک کارشناس حقوقی گریبانگیر مردم شده است. تحمیل هزینه اجتماعی این پرونده ها، برای دولت و حکومت و هم برای خود مردم است.